Bezpieczeństwo na stoku – jak unikać wypadków na nartach

​Zarówno kalendarz jak i widoki za oknem przypominają nam nieuchronnie, że niebawem powitamy zimę. Czy będzie to zima w pełnym tego słowa znaczeniu, z mrozem i śniegiem, czy też będzie to jedynie „formalna” zima kalendarzowa – trudno wyrokować. Faktem jest, że w ostatnich latach zimy były dosyć łagodne i bezśnieżne. Kiedyś taka passa musi się skończyć, więc może właśnie w nachodzącą zimę 2017/2018 będzie nam dane utrwalić w pamięci piękne widoki obficie ośnieżonych gór, skrzących się od przyjemnego mrozu.

Ten okres w kalendarzu to zwyczajowa już pora planowania wyjazdów narciarskich, a w szczególności wyjazdów w piękne Alpy. Obojętnie czy jesteś już wielosezonowym alpejskim narciarzem, czy też pierwszy raz planujesz obrać kierunek Alpy na tegoroczny urlop zimowy, warto abyś przypomniał sobie coś o bezpieczeństwie na nartach i snowboardzie, aby przyjemność narciarskiej rekreacji nie zamieniła się w koszmar, wskutek konsekwencji wypadków na stoku.

Jeśli podjąłeś decyzję, że w tą zimę staniesz pierwszy raz na nartach i zaczniesz swoją narciarską przygodę, to być może masz mętlik w głowie związany z przygotowaniem do zimowego urlopu.

Jakie narty najlepiej kupić albo wypożyczyć do pierwszej jazdy na nartach, w jaką odzież narciarską się wyposażyć, jakiego innego jeszcze sprzętu potrzebujesz i wreszcie, jaki ośrodek narciarski byłby dla Ciebie najlepszy dla rozpoczęcia przygody z nartami?

To są najczęstsze pytania, które pojawiają się w naszej głowie w związku z pierwszym wyjazdem na narty.

I oczywiście to są bardzo ważne pytania aczkolwiek wbrew pozorom odpowiedzi na te pytania nie są takie trudne. Świadomy i odpowiedni wybór sprzętu jak również wybór ośrodka narciarskiego odpowiedniego do nauki, na pewno będzie determinował czy Twój pierwszy zimowy urlop narciarski będzie udany, czy też wrócisz z tego urlopu zniechęcony do narciarstwa, a do tego z chudszym portfelem.

Ale czy zadałeś sobie także pytanie:

Jak zadbać o bezpieczeństwo na stoku narciarskim – swoje i innych?

Czy istnieją jakieś oficjalne regulacje, kodeksy a może tylko zwyczajowe prawa czy też wykształcone, uznane i powszechnie stosowane praktyki zachowania się na stoku, które pozwolą Ci na bezpieczną jazdę na nartach, tak aby bez uszczerbku na zdrowiu i w sprzęcie spędzić miło urlop zimowy oraz cieszyć się narciarstwem?

Raczej trudno jest mówić o istnieniu przepisów określających zasady bezpieczeństwa dla narciarzy w formie prawa powszechnie obowiązującego tak jak w przypadku ruchu drogowego, który jest uregulowany w kodeksie drogowym. Nie mniej obserwowany od wielu lat burzliwy rozwój narciarstwa jako formy rekreacji uprawianej przez co raz to liczniejsze rzesze miłośników zimowego urlopu, doprowadził do powstania pewnego zbioru zasad bezpieczeństwa dla narciarzy i snowboardzistów.

Dekalog FIS - zasady bezpieczeństwa na stokach narciarskich

FIS czyli Międzynarodowa Organizacja Narciarska (fr. Fédération Internationale de Ski), jest międzynarodową organizacją działającą od 1924 roku, zaangażowaną w globalną promocję i rozwój narciarstwa oraz snowboardingu rekreacyjnego i konkursowego. Celem FIS jest stymulacja osób pochodzących ze wszystkich środowisk, w szczególności młodzieży, do uprawiania narciarstwa i snowboardingu. Polskim związkiem sportowym zrzeszonym w FIS jest Polski Związek Narciarski (PZN).

Realizując swoją misję promocji i rozwoju narciarstwa oraz snowboardingu, FIS sformułował zasady postępowania narciarzy i snowboardzistów stanowiące swego rodzaju dekalog bezpieczeństwa. Ostatnia wersja dekalogu została opublikowana przez FIS w 2016 roku, czyli całkiem niedawno. W części wstępnej zasad FIS możemy przeczytać następujące oznajmienie:

Od wielu dziesięcioleci FIS publikuje wytyczne wspierające promocję uprawiania narciarstwa i snowboardingu, takie jak niniejsze zasady postępowania narciarzy i snowboardzistów.

Zasady te mogą być wykorzystane jedynie w celu ukierunkowania postępowania narciarzy i snowboardzistów, podlegają one szczególnym zasadom stosowanym na danym obszarze narciarskim, na kursach, w parkach narciarskich lub na zawodach i tych szczególnych zasad nie zastępują.

Razem z zasadami postępowania narciarzy i snowboardzistów, FIS sformułował także ogólny komentarz do każdej z tych zasad. W części wstępnej do komentarza opublikowanego przez FIS możemy przeczytać:

Narciarstwo i snowboarding, jak wszystkie sporty, pociągają za sobą pewne ryzyka. Zasady FIS należy rozważyć, jako idealny wzór postępowania dla odpowiedzialnego i ostrożnego narciarza lub snowboardzisty, a ich celem jest uniknięcie wypadków na stoku.

Zasady FIS stosuje się do wszystkich narciarzy i snowboardzistów. Narciarz lub snowboardzista jest zobowiązany do zapoznania się z zasadami i do ich przestrzegania. Jeśli tego nie uczyni, jego zachowanie może go narazić na odpowiedzialność cywilną i karną w razie wypadku.

FIS publikuje zasady postępowania narciarzy i snowboardzistów oraz komentarz do tych zasad w rozłącznych częściach. Myślę, że efektywniej jest zapoznać się z zasadą wraz komentarzem do danej zasady jednocześnie, a zatem poniżej, komentarz FIS został umieszczony bezpośrednio pod każdą z zasad.

Przejdźmy zatem do tychże zasad wraz z komentarzami.

1. Wzgląd na innych

Narciarz lub snowboardzista musi zachowywać się w taki sposób, aby nie zagrażać i nie wyrządzać szkody innym osobom.

Komentarz FIS:
Narciarze lub snowboardziści są odpowiedzialni nie tylko za swoje własne zachowanie, ale także za swój wadliwy sprzęt. Dotyczy to również tych osób, które używają sprzęt będący nowościami.

2. Kontrola prędkości i kontrola sposobu jazdy na nartach lub snowboardzie

Narciarz lub snowboardzista musi się poruszać w sposób kontrolowany. Musi dostosować swoją prędkość oraz sposób jazdy na nartach lub snowboardzie do swoich osobistych możliwości i do panujących warunków terenowych, śniegowych oraz pogody, a także do intensywności ruchu na stoku narciarskim.

Komentarz FIS:
Za​zwyczaj kolizje mają miejsce, gdy narciarze lub snowboardziści poruszają się zbyt szybko, w sposób niekontrolowany lub nie widzą innych. Narciarz lub snowboardzista musi być w stanie zatrzymać się, skręcić i poruszać się w obrębie swojego całego pola widzenia. W miejscach zatłoczonych lub w miejscach o ograniczonej widoczności, narciarze lub snowboardziści muszą przemieszczać się wolno, w szczególności dotyczy to krawędzi załamania stromego stoku, dolnych części stoku i obszarów wokół wyciągów narciarskich.

3. Wybór kierunku zjazdu na trasie

Narciarz lub snowboardzista nadjeżdżający z tyłu musi wybrać kierunek zjazdu w taki sposób, aby nie zagrażać narciarzom lub snowboardzistom znajdującym się z przodu.

Komentarz FIS:
Narciarstwo i snowboarding to swobodne i nieskrępowane aktywności sportowe, gdzie każdy może się przemieszczać w dowolnym kierunku według własnych upodobań i w ulubiony sposób, pod warunkiem, że przestrzega zasad FIS i dostosowuję jazdę na nartach lub snowboardzie do swoich możliwości oraz do warunków panujących w górach.
Narciarz lub snowboardzista będący z przodu ma pierwszeństwo. Narciarz lub snowboardzista poruszający się za drugim narciarzem / snowboardzistą w tym samym kierunku, musi zachować wystarczającą od niego odległość, tak aby pozostawić temu narciarzowi lub snowboardziście wystarczająco dużo miejsca dla swobody jego ruchów.

4. Wyprzedzanie

Narciarz lub snowboardzista może wyprzedzić innego narciarza lub snowboardzistę powyżej lub poniżej wyprzedzanego oraz z jego prawej lub z lewej strony, pod warunkiem, że pozostawił wystarczająco dużo przestrzeni dla wyprzedzonego narciarza lub snowboardzisty, aby wykonał on zamierzony i kontrolowany ruch (np. skręt) jak również ruch mimowolny, nieumyślny.

Komentarz FIS:
Narciarz lub snowboardzista, który wyprzedza innego jest w pełni odpowiedzialny za zakończenie tego manewru w taki sposób, aby nie powodować żadnych trudności dla wyprzedzanego narciarza lub snowboardzisty. Ta odpowiedzialność spoczywa na nim do czasu zakończenia manewru wyprzedzania. Zasada ma zastosowanie nawet w przypadku wyprzedzania stojącego narciarza lub snowboardzisty.

5. Włączenie się do ruchu na stoku, rozpoczynanie zjazdu i poruszanie się w górę stoku

Narciarz lub snowboardzista włączający się do ruchu na oznakowanej trasie, zaczynający ponownie jazdę po zatrzymaniu się na trasie lub podejściu w górę stoku, musi sprawdzić patrząc w górę i w dół stoku, aby upewnić się, że może włączyć się do ruchu bez narażania siebie lub innych osób.

Komentarz FIS:
Doświadczenie dowodzi, że włączanie się do ruchu na stoku lub ponowne rozpoczynanie jazdy po zatrzymaniu się, jest źródłem wypadków. Jest absolutną koniecznością, aby narciarz lub snowboardzista, który zamierza włączyć się do ruchu na stoku lub ponownie rozpocząć jazdę po zatrzymaniu, wkroczył na stok bez przeszkadzania innym i bez powodowania zagrożenia dla siebie i innych.
Gdy narciarz lub snowboardzista - nawet powolnie - rozpoczyna ponownie jazdę w sposób prawidłowy, czerpie korzyści wynikające z zasady 3 w odniesieniu do szybszych narciarzy i snowboardzistów nadjeżdżających z góry lub z tyłu.
Rozwój nart carvingowych i snowboardów pozwala użytkownikom na jazdę na krawędziach i wykonywanie skrętów w górę stoku. Tacy użytkownicy mogą więc poruszać się w kierunku przeciwnym do ruchu w dół stoku, ale muszą się upewnić, że mogą to zrobić bez narażania na niebezpieczeństwo siebie i innych.

6. Zatrzymanie się na stoku

O ile nie jest to absolutnie konieczne, narciarz lub snowboardzista musi unikać zatrzymywania się na stoku w zwężeniach trasy zjazdu i w miejscach ograniczonej widoczności. Jeśli doszło do upadku w takim miejscu, narciarz lub snowboardzista musi się usunąć i opuścić stok tak szybko jak tylko jest to możliwe.

Komentarz FIS:
Z wyjątkiem szerokich stoków, przystanki muszą być robione na poboczu stoku. Nie można zatrzymywać się w miejscach wąskich lub takich, gdzie trudno jest być dostrzeżonym z góry.

7. Podchodzenie i schodzenie na stoku pieszo

Narciarz lub snowboardzista w przypadku podchodzenia lub schodzenia na stoku bez zapiętych nart (pieszo) może to robić wyłącznie skrajem stoku.

Komentarz FIS:
Poruszanie się w kierunku przeciwnym do powszechnego kierunku ruchu, stwarza nieoczekiwane przeszkody dla narciarzy i snowboardzistów.
Odciski butów niszczą stok i mogą powodować niebezpieczeństwo dla narciarzy i snowboardzistów.

8. Przestrzeganie znaków i oznaczeń

Narciarz lub snowboardzista musi przestrzegać wszystkich znaków i oznaczeń.

Komentarz FIS:
Stopień trudności stoku jest wskazany kolorem czarnym, czerwonym, niebieskim lub zielonym. Narciarz lub snowboardzista ma swobodę wyboru stoku.
Stoki są oznaczone także innymi znakami pokazującymi kierunek lub ostrzeżenia o niebezpieczeństwie albo informacje o zamknięciu stoku. Należy ściśle przestrzegać znaków informujących o zamknięciu stoku jak również tych oznaczających niebezpieczeństwo.
Narciarz i snowboardzista powinni mieć świadomość, że znaki ostrzegawcze są wystawiane w ich własnym interesie.

9. Pomoc

W razie wypadku, każdy narciarz lub snowboardzista jest zobowiązany do udzielenia pomocy.

Komentarz FIS:
Jest kardynalną zasadą dla wszystkich sportowców, że powinni oni udzielić pomocy w następstwie wypadku, niezależnie od jakiegokolwiek prawnego obowiązku udzielenia takiej pomocy. Natychmiast należy udzielić pierwszej pomocy, powiadomić odpowiednie służby, a miejsce wypadku oznaczyć, aby ostrzec innych narciarzy i snowboardzistów.
FIS wyraża nadzieję, że popełnienie w narciarstwie i snowboardingu wykroczenia polegającego na spowodowaniu wypadku i oddaleniu się z miejsca tego wypadku, pociągnie za sobą wyrok skazujący podobnie jak w przypadku wykroczenia spowodowania wypadku i oddalenia się z jego miejsca na drodze; oraz że odpowiednie kary będą nakładane przez wszystkie kraje, w których takie prawodawstwo nie jest jeszcze obowiązujące.

10. Ustalenie tożsamości

Każdy narciarz lub snowboardzista, będący świadkiem wypadku czy też odpowiedzialnym za spowodowanie wypadku, musi ujawnić swoje nazwisko i adres.

Komentarz FIS:
Świadkowie mają ogromne znaczenie w ustaleniu pełnego i właściwego raportu o wypadku, dlatego każdy musi wziąć pod uwagę, że obowiązkiem osoby odpowiedzialnej jest dostarczenia informacji jako świadek wypadku.
Raporty służb ratunkowych oraz policji, ale także fotografie stanowią znaczącą pomoc w określeniu odpowiedzialności cywilnej i karnej.

Jestem ciekawy, jakie refleksje nasuwają Ci się po przeczytaniu tego dekalogu. Można by powiedzieć – to proste i oczywiste zasady, niewymagające jakiegoś szczególnego wysiłku, aby je przestrzegać. Ale jeśli masz już za sobą narciarskie wyjazdy, a powyższy dekalog jest Ci znany, to na pewno zauważyłeś, że jego stosowanie przez narciarzy na stoku w praktyce wygląda różnie.

Pobierz swój dekalog FIS - darmowy dokument z zasadami postępowania narciarzy i snowboardzistów.
​Udostępnij, prześlij innym, wydrukuj i rozdaj, a przede wszystkim stosuj!

Jakich narciarzy spotykamy na stoku?

Dekalog FIS można znać lub nie i można go przestrzegać lub nie. Mamy więc cztery możliwe kombinacje zachowań narciarzy i snowboardzistów:

  • dekalog FIS znają, ale nie przestrzegają (szaleńcy)
  • dekalog FIS znają i przestrzegają (świadomi)
  • dekalogu FIS nie znają i nie przestrzegają (ryzykanci)
  • dekalogu FIS nie znają, ale przestrzegają (roztropni)

Obserwując zachowania narciarzy na stoku można dostrzec, że faktycznie narciarzy można sklasyfikować według powyższych czterech kategorii.

Pierwsza grupa to ci narciarze, którzy znają zasady bezpiecznej jazdy na nartach, ale świadomie i z premedytacją ich nie przestrzegają – to tak zwani szaleńcy. Wychodzą z założenia, że nie warto przejmować się jakimiś, kodeksami, zasadami itp. Przecież są na urlopie i przyjechali na narty żeby się wyszaleć, a nie przejmować się jakimiś kodeksami. Nie jest im obca nonszalancja, a skoro na stokach nie ma fotoradarów ani monitoringu, to znaczy, że wszystko wolno. Częstym samousprawiedliwieniem szaleńców dla ich nieodpowiedzialnego zachowania na stoku, jest ich subiektywne poczucie posiadania wysokich umiejętności narciarskich. Bywa niestety, że jest to poczucie fałszywe i rzeczywistość boleśnie weryfikuje taki stan samozadowolenia. A nawet jeśli ktoś rzeczywiście posiada doskonałą technikę jazdy i duże doświadczenie, to także nie jest to usprawiedliwieniem dla jazdy nieodpowiedzialnej, narażającej innych narciarzy obecnych na stoku, tak jak nie można usprawiedliwić jazdy kierowcy formuły F1 z prędkością 100 km/h w terenie zabudowanym.

Druga grupa, to narciarze znający zasady bezpiecznej jazdy na nartach i ich przestrzegający – czyli narciarze świadomi. Ich postawy i zachowania są skrajnie przeciwne do szaleńców. Zdają sobie sprawę z konsekwencji ewentualnych kolizji na stoku i wiedzą jak ich unikać. Akceptują i potrafią uszanować obecność innych narciarzy na stoku, ze świadomością, że oni również czerpią prawa wynikające z dekalogu FIS. A jeśli już lubią adrenalinę, to praktykują jazdę dającą im odpowiednią dawkę emocji tylko w takich miejscach i tylko w takich okolicznościach, w których pełne ryzyko kontuzji biorą wyłącznie na siebie, czyli np. na pustym stoku.

Kolejna, trzecia grupa to narciarze, którzy dekalogu FIS nie znają, bo albo nie został on im nigdy wskazany albo nie naszła ich refleksja, aby poszukać źródeł wiedzy o zasadach bezpieczeństwa na stoku, więc nie mają świadomości, że taki zbiór zasad jak dekalog FIS w ogóle istnieje i w konsekwencji zasad dekalogu FIS nie przestrzegają. Korzystają więc ze stoku wyłącznie według własnych upodobań i zasad, często niewiele mających wspólnego z bezpieczną jazdą. Taka grupa narciarzy to ryzykanci. Ich jazda niekoniecznie musi być intencjonalnie nonszalancka, a ich ryzykowne zachowania mogą wynikać po prostu z braku wiedzy.

I ostatnia grupa narciarzy, to nieznający dekalogu FIS, ale go stosujący – to narciarze roztropni. Na pierwszy rzut oka to sprzeczność: jak można stosować zasady, których się nie zna? To nie jest sprzeczność, bo jeśli przejrzymy te zasady jeszcze raz, to dojdziemy do wniosku, że zasadniczo nie ma tam żadnych nienaturalnych ograniczeń, zakazów albo nakazów. Zasady FIS są po prostu zdroworozsądkowe. Adaptując i przenosząc na stok zasady bezpieczeństwa, którymi kierujemy się w różnych innych okolicznościach codziennego życia, nasze zachowanie na stoku również będzie w znakomitym stopniu bezpieczne. Można powiedzieć, że narciarze roztropni świadomie stosują maksymę:

Jeśli nie wiesz, jak należy się w jakiejś sytuacji zachować, na wszelki wypadek zachowuj się przyzwoicie.

Antoni Słonimski

Chroń siebie i innych przed szaleńcami,
pomagaj ryzykantom i roztropnym,
ucz się od świadomych

Jeśli nie miałeś jeszcze okazji posmakować przyjemności jazdy na nartach, ale taki zamiar pojawia się w Twojej głowie, to może po przeczytaniu tego artykułu czujesz się odrobinę przestraszony, że narciarstwo to zbyt ryzykowna forma spędzania wolnego czasu.

Zupełnie niepotrzebnie. Oczywiście narciarstwo jak każda inna forma aktywności fizycznej wiąże się z ryzykiem wypadków na stoku i kontuzji, ale skala tych zdarzeń bywa wyolbrzymiana. Warto też zwrócić uwagę, że znaczna część kontuzji nie jest konsekwencją wypadku spowodowanego lekceważeniem zasad bezpieczeństwa, lecz wynika z braku wystarczających umiejętności do jazdy w warunkach panujących na stoku.

Jeśli przecenimy swoje umiejętności i zamiast zatrzymać się zgodnie z naszym zamiarem i w sposób kontrolowany na skraju stoku, zostaniemy wyhamowani przez świerki będące już poza trasą zjazdu, to uszczerbek na zdrowiu poniesiemy co najwyżej my i ewentualnie nasz sprzęt, a innym narciarzom na szczęście (w nieszczęściu) krzywdy nie wyrządzimy. Ale poziom umiejętności narciarskich, a także umiejętność poznania granicy swoich możliwości i dobór tras oraz warunków jazdy adekwatnych do naszych umiejętności, to kwestia nie mniej istotna niż poznanie i stosowanie zasad bezpieczeństwa na stoku narciarskim.

Spędzając swój urlop zimowy na stoku, na pewno będziesz miał okazję spotkać szaleńców, ale również świadomych narciarzy jak też ryzykantów i roztropnych. Na szczęście szaleńców nie jest aż tak wielu, to raczej jednostkowe przypadki. Jeśli uniknąłeś kolizji z szaleńcem tylko wskutek swojej przezorności albo dzięki swojemu szóstemu zmysłowi, to powinieneś kategorycznie zareagować i upomnieć szaleńca. Pamiętaj, aby nie robić tego agresywnie, bo to postawiłoby Ciebie na tym samym poziomie, co ów szaleniec. I denerwować się też nie ma sensu. W takiej chwili warto przypomnieć sobie sławny cytat:

Denerwować się to znaczy mścić się na własnym zdrowiu za głupotę innych.

Ernest Hemingway

Reaguj również wtedy, gdy dostrzeżony przez Ciebie szaleniec nie stanowi dla Ciebie zagrożenia. Być może w ten sposób uchronisz innych narciarzy przed skutkami jego nieodpowiedzialnej jazdy. Zbyt dużo jest w naszym otoczeniu arogancji i bezczelności. Nie powinniśmy pozostawać bierni, gdy „mnie to nie dotyczy”.

Pamiętaj o zasadach bezpieczeństwa na stoku.
Rzuć wszystko i jedź w Alpy - warto!

Przedstawione w niniejszym artykule zasady postępowania narciarzy i snowboardzistów zostały przetłumaczone przez Alpen.Zone z tekstu źródłowego dostępnego na stronach FIS. Tłumaczenie zostało wykonane z zamiarem jak najwierniejszego oddania intencji FIS zawartych w zasadach postępowania narciarzy i snowboardzistów.

Czy po lekturze tego artykułu nasunęły Ci się jakieś sugestie, przemyślenia, propozycje a może pytania?
Podziel się nimi i napisz komentarz pod artykułem.

Pozdrowienia
Alpen.Zone

Czy spodobał Ci się Alpen.Zone?
Jeśli tak, to pozostańmy w kontakcie i zarejestruj się, aby otrzymywać informacje o nowościach.

31 października 2017

Dodaj nowy komentarz

Napisz swój komentarz